Suçluya saygi: Feridunoğlu Osman Ağa alias “Topal” Osman (Topal Osman Ağa)

(1883, Giresun – 2 Nisan 1923, Ankara)


Topal Osman 1915 sonrası Karadeniz'de miliyetçi çetelerin kumandanlığının yanısıra, 1918 yılında memleketi Giresun'da mutasarrif olarak da görev alan ve Balkan Savaşında sakatlanması sonucunda 'Topal' lakabıyla anılan Osman Ağa, 1916-1922 yılları arasında Pontus Rumlarına uygulanan jenozidin ana sorumluarındandır. 1921-1923 arası Mustafa Kemal'in özel koruması görevinde de bulunan Osman Ağa, Karadeniz'de 'Ermeni ve Pontus Rumları Kasabı' olarak anılmaktadır. Kendisine verilen 'İstiklal Savaşı Kahramanı' ünvanı ise, kesinlikle layık olmadığı bir sıfattır.

'New York Times' gazetesinde 10 Temmuz 1921 günü yayınlanan 'Türklerin 700.000 Rum Kurbanı' adlı makalede, Topal Osman'ın yaptıklarıyla ile ilgili şu ifadeler yer almaktadır: "Seri katil Başkan Osman Ağa bayramın ikinci günü Samsun'a gelir gemez (...) on Rumu katletti. Ardından Amerikan Tütün İşletmelerininde (American Tobacco Company) çalışan 800 işçiyi tutukayarak hedefi belirsiz tehcire tabi tutmuştur. Daha sonra Rum mahallesi basılmış ve 1.500 Rum tutuklanarak iç bölgelere sürülmüştür. Aynı şekilde tehcir uygulanan 30 köyün ahalisi ise yolda katliama uğradı. (...) Tehcir emrine karşı çıkan köyler, (...) kundaklanarak yakıldı ve ahali, yaş ve cinsiyetine bakılmaksızın öldürüldü. Bölgeye ulaşan Amerikan Komisyonu bu vahşeti kaydetti ve daha sonra Türk mutasarrıfa gösterilen yanmış kemikleri yanına aldı" (a.a.O., S.4).

Topal Osman'ın bir kült haline gelmesi, yeni bir olaydır ve 1983 yılında Kenan Evren'in girişimine dayanmaktadır. 1923 yılında Trabzon Milletvekili Ali Şükrü Bey'i öldürdükten sonra tutuklanmaya karşı çıkan Feridunoğlu Osman Ağa, bu çatışmada öldürülür. Sonradan kafası kesilerek bedeni Millet Meclisi Binası önüne asılır.
Topal Osman’ın Adını Taşıyan Yerler:

Straßen:

Topal Osman Caddesi
  1. Gebze-Ulus Mahallesi
  2. İstanbul-Sancaktepe, Eyüp Sultan Mahallesi
  3. Kocaeli- Çayırova
Gasse:

Topal Osman Sokak
  1. Istanbul-Sancaktepe, Hilal Mahallesi
Topal Osman’ın anıt mezarı, müzesi ve heykelinin bulunduğu bir kopleksin içindedir. Giresun’un gurur kaynağıdır.